مکانیزاسیون نگهداری و تعمیرات الکتروموتورها با معرفی نرم افزار " دستیار "

یکی از بزرگترین هزینه های ناشی از عدم بکار گیری سیستم های نوین نت (  CBM ) ، استفاده از روشهای سعی و خطا در  تشخیص عیوب میباشد که علاوه بر تحمیل کردن هزینه های انسانی و قطعات ، قطع تولید را در بر خواهد داشت . که متاسفانه هنوز در کشور ما رایج میباشد . برای مثال عدم تشخیص به موقع عیب روی یکی از الکترو موتورهای کوره های سیمان میتواند خسارتی به میزان نود میلیون تومان در 24 ساعت را در بر داشته باشد.

 با توجه به افزایش روز افزون الکتروموتورها در جهان و کشور ما و نقش مستقیم الکتروموتورها در تولید ، و با توجه به اینکه اکثر موتورهای الکتریکی سنگین درایران از کشو رهای دیگر وارد می شود ، برنامه مدیریت نگهداری الکتروموتورهای فشارقوی (ازجمله بکارگیری  ابزار پایش وضعیت ) برای مراکز صنعتی لازم و ضروری می باشد .

با توجه به اینکه ساختارکلی همه موتورهای القایی، متشکل از سه قسمت اصلی استاتور ، روتور و قسمتهای مکانیکی است عیوب احتمالی موتورهای القایی نیز بر اساس این تقسیم بندی به صورت زیر دسته بندی می شوند:

ادامه نوشته

درباره نرم افزار بانک اطلاعات الکتروموتورهای صنعتی

مطلبی درباره نرم افزار الکتروموتورهای صنعتی در وبلاگ قرار داده بودم که با استقبال خوبی مواجه شد . این نرم افزار که توسط گروه متخصصین نرم افزاری کوشا فرآيند جنوب تهیه شده و قرار است که همکاری جدیدی با این شرکت در افزایش امکانات این نرم افزار داشته باشم . از جمله برنامه ریزی نت الکتروموتورها با امکان ورود اطلاعات ابزار CM مانند : آنالیز روغن - ارتعاشات و ...

این نرم افزار که نام آن " دستیار " می باشد در چندین شرکت در جنوب کشور ازجمله فولاد خوزستان نصب شده و کارآیی خود رانشان داده است . این نرم افزار در چهار فیلدکاری و قیمتی ارائه شئه است که قیمت آن برای پشتیبانی 1000 الکتروموتور زیر یک میلیون تومان می باشد که آموزش و پشتیبانی را نیز بهمراه دارد . دوستانی که نیاز به لیست قیمت و دموی این نرم افزار دارند می توانند با تماس با بنده به اطلاعات مورد نظر دسترسی پیدا نمایند .

آشنایی با نرم افزار بانک اطلاعات الکتروموتور

اخیرا" با دوستی آشنا شدم که نرم افزاری در ارتباط با الکتروموتورها برایم ارسال نموده است . این نرم افزار هر چند در ثبت و نگهداری اطلاعات الکتروموتورهای تک فاز و سه فاز کاربرد دارد ولیکن بیشترین کاربرد را در واحدهای سیم پیچی موتورها دارا می باشد . مثلا" شما برای سیم پیچی یک موتور سیمی از یک شماره خاص در کارگاه دارید و میخواهید در هزینه ها صرفه جویی نمایید این نرم افزار باتوجه به شماره سیم اصلی مورد نیاز و سیم موجود در کارگاه میزان سیم مورد نیاز خریداری را برایتان محاسبه می کند که از نظر هزینه بسیار مقرون بصرفه می باشد . همچنین در محاسبات توان و جریان الکتروموتورها به ما ارائه می دهد و گزارشات بسیار متنوعی نیز می تواند برایمان تهیه نماید .این نرم افزار قابل سفارشی شدن با توجه به نیاز هر صنعتی می باشد و کار نوعی در جایگاه خود است به این دوست عزیز و همکارانشان خسته مباشید می گویم و از شما عزیزانی که تمایل دارید از چگونگی دسترسی به این نرم افزار مطلع شوید می توانید با ایمیل بنده تماس حاصل نمایید تا اطلاعات بیشتری در این خصوص برایتان ارسال شود .

 

کلاس عایق بندی در الکتروموتورها:

کلاس عایق بندی :

انجمن بین المللی تولیدکنندگان تجهیزات الکتریکی ( NEMA ) عایق بندی موتورها را باتوجه به درجه حرارت موتور در محیطهای مختلف کاری در چهار کلاس A , B , F , H  طبقه بندی نموده است :

موتورها عموما" در کلاس F  و بندرت در کلاس A کار می کنند . قبل از شروع بکار موتور ، آنها تحت تاثیر دمای محیط اطراف خود قرار دارند که ما اصطلاحا" آن را دمای محیط " Temperature Ambient " می گوئیم .

در NEMA  برای تمام کلاسهای عایق بندی دمای ابتدایی 40 درجه سانتیگراد با یک رنج حرارتی بصورت زیر  استاندارد شده است :

 

  وقتی موتور استارت می خورد ، دما افزایش می یابد . هر کلاسی یک دمای مجاز مشخصی دارد . ترکیبی از دمای محیط و دمای مجاز معادل ماکزیمم دمای سیم پیچها خواهدبود . بعنوان مثال در کلاس F ، با فاکتور سرویس 1 ، دما به اندازه 105 درجه می تواند افزایش یابد . بنابراین داریم که :

145= 40 + 105

Hot Spot  : با یک بازه  مجاز حرارتی ( مثلا" 10 درجه ) گرمترین نقطه در مرکز سیم پیچ را با این نام می شناسیم .

در کلاس F این بازه 10 درجه است . بنابراین مرکز سیم پیچ دارای بیشترین دمای مجاز 155 درجه خواهد بود . دمای کاری موتور در کارآیی و طول عمر کاری موتور بسیار مهم است . تا جائیکه 10 افزایش دما از بالاترین حد مجاز باعث کاهش عمرعایق بندی موتور به اندازه 50% می شود .

کارآیی موتور ( Effeciency ) : درحقیقت همان بازده موتور است و نشان دهنده این است که چه مقدار از انرژی داده شده به موتور به انرژی مکانیکی تبدیل می شود . هرچه این عدد به یک نزدیکتر باشد کارآیی موتور بیشتر و البته قیمت موتور بالاتر است . یک موتور 30 اسب بخار با کارآیی 93.6% در مقایسه با موتور مشابهی با کارآیی 83%  ، انرژی کمتری مصرف می کند . در نتیجه حرارت کاری پائین تر ، طول عمر بیشتر ، و سطح نویز کمتری خواهد داست .

ارتباط بین تعداد قطب و دور موتورهای الکتریکی :

ارتباط بین تعداد قطب و دور موتور :

معمولا" بعد از اعداد مربوط به سایز فریم موتور اعداد مربوط به تعداد قطب موتور می آید که در موتورها ( بخصوص زیمنس ) بصورت 4AA  نشان داده می شود هد که منظور عدد 4  می باشد . لازم به یادآوری است که سرعت سنکرون موتور همان سرعت میدان مغناطیسی ( استاتور ) است که با  Ns نمایش می دهند . بنابراین اگر فرکانس میدان مغناطیسی را با F  و تعداد قطبهای موتور را با  P دهیم خواهیم داشت :

Ns - 120 F / P

Ns = ( 120 x 50 / 2 ) = 3000  RPM

با افزایش تعداد قطب ، سرعت سنکرون و درنتیجه دور موتور کاهش می یابد . بنابراین طبق مطالب گفته شده ، در فرکانس 60 هرتز و 50 هرتز ( در ایران )جداول زیر را خواهیم داشت :

فرکانس 50 هرتز
سرعت سنکرون	تعداد قطب
3000	2
1500	4
1000	6
750	8
600	10
500	12

فرکانس 60 هرتز
سرعت سنکرون	تعداد قطب
3600	2
1800	4
1200	6
900	8
720	10

 

 

 

 

 

 

 

بنابراین درموتور زیمنس  1LA02864SE41  تعداد قطب 4 و در نتیجه سرعت سنکرون موتور 1500 خواهد بود .

فاکتورهای مهم در کارآیی و عملکرد الکتروموتورها

فاکتورهای موثر در کارآیی و عملکرد موتور :

1-    ولتاژ : افزیش یا کاهش ولتاژ از یک حد مجاز تاثیرات مخربی بر روی موتورها می گذارد . با توجه به جدول زیر داریم که :

الف – کاهش 10% ولتاژ از مقدار نامی ، موجب 20% کاهش گشتاور شده و آن سبب می شود که موتور استارت بشود و یا اینکه به دور نامی برسد .

ب- افزایش 10% ولتاژ از مقدار نامی ، باعث افزایش 20% گشتاور استارت را و این می تواند سبب آسیب دیدگی موتور بدلایل ( افزایش جریان  در بار نامی و حرارت )  شود .

 

2-    فرکانس : تغییرات در فرکانس می تواند بر روی مشخصات موتور همچون گشتاور و سرعت تاثیر گذار باشد . اگر  به جدول زیر توجه فرمائید ،  بعنوان مثال  ملاحظه خواهید نمود که افزایش 5% در فرکانس باعث افزایش 5% در سرعت در بار نامی و کاهش 10% در گشتاور استارت باشد .

3-    ارتفاع : عامل موثر دیگر ارتفاع است . موتورها معمولا" برای ارتفاع تا 1100 متر( 3300 feet ) از سطح تراز دریا درنظر گرفته می شوند . در ارتفاع بالاتر از این مقدار هوا رقیقتر بوده و حرارت براحتی انتقال نمی یابد .بنابراین فاکتور ارتفاع بر روی توان موتور تاثیار می گدارد. مثلا" در استاندارد NEMA  یک موتور 50HP در ارتفاع 6600 فیت دارای توان 47HPخواهد بود . ( فاکتور ارتفاع 0.94 است . ) جدول زیر تاثیرات این فاکتور را در دمای محیط 40 درجه سانتیگراد نشان می دهد :

الکتروموتورهای صنعتی غول پیکر

از فردا دوباره درباره الکتروموتورها می نویسم .

به نظر شما این الکتروموتور چند کیلو وات است ؟

درباره نگهداری و تعمیرات آن چه نظری دارید ؟

درباره مراقبت وضعیت آن چه پیشنهاد می کنید ؟

الکتروموتور صنعتی ( تیپ موتورها )

اطلاعات بسیاری از روی پلاک موتورها می توان بدست آورد . آنچه بسیار مهم و با اهمیت است اینست که ما با نوع شماره گذاری سازنده های مختلف آشنا باشیم . از روی تیپ موتور می توان به اطلاعاتی چون :

نوع موتور ( سه فاز - جریان مستقیم و ... ) -

نوع گیربکس -

سایز و توان موتور -

تعداد قطب موتور ( که می توان از روی آن دور موتور را تخمین زد )

تجهیزات اضافی نصب شده روی موتور مانند : سنسورهای حرارتی و ... دست یافت .

بعنوان مثال موتورهای زیمنس را مثال می زنم .

موتورهای زیمنس قفس سنجابی با حرف اول 1LA  شروع مي شوند  و بسته به سري موتور شامل :

1LA2 , 1LA5 , 1LA6 , 1LA7 , ...  ميباشند .

سه حرف بعد ازمثلا" 1LA2 نشانگر سايز موتور است مثلا" 186 كه فاصله بين پيچهاي محل نصب به مكان استقرار موتور ميباشد يعني 16 ميليمتر و بنابراين اين موتور يك موتور نسبتا" متوسط از نظر قدرت است يعني 22 كيلو وات

1LA2186 - 4AA60

عدد بعدي نشانگر تعداد قطبهاي موتور است كه 4 مي باشد و معمولا" موتورهاي 4 قطب دور نامي حدود 1500 دور در دقيقه را دارند ( 1465 دور در دقيقه در اين موتور )هر چه تعداد قطب بيشتر شود فاصله بين شيارها و در نتيجه سيم پيچها كمتر شده و در نتيجه دور موتور كاهش مي يابد .

در برخي مواقع بعد از سه حرف مربوط به سايز موتور از حروف ( S - M , L ) استفاده مي شود كه به ترتيب از S به L سايز موتور بزرگتر مي شود . ادامه دارد .....

 

تشخیص مشخصات موتور ها از روی پلاک آنها

توضیحات	شماره
علامت کارخانه ، شرکت سازنده	1
تیپ موتور ، مدل	2
نوع جریان ( مستقیم = G ) ، ( تکفاز = E ) ، ( سه فاز = D )	3
نوع جریان مانند GEN ( ژنراتور ) ، MOT ( موتور )	4
شماره سریال	5
نوع اتصال استاتور مانند : ستاره - مثلث	6
ولتاژ نامی 220 / 380  ولت	7
جریان نامی بر حسب آمپر	8
قدرت نامی  معمولا" برحسب( KW )	9
نوع مورد استفاده ( S )	10
ضریب توان : کسینوس فی	11
جهت گردش : R ,L	12
دور نامی : RPM	13
فرکانس نامی : 50Hz یا 60 Hz	14
در ماشینهای مستقیم  ( تحریک ) LFR   - ERR ( روتور ) در ماشینهای آسنکرون	15
نوع اتصال سیم پیچ روتور	16
تحریک نامی و نیز ولتاژ روتور در حالت سکون	17
جریان تحریک نامی - جریان روتور	18
کلاس عایق مانند : Y , A , B , C , …	19
نوع حفاظت IP	20
وزن به تن در ماشینهای بیشتر از 1 تن و یا به کیلوگرم	21
توضیحات دیگر مانند وسیله خنک کننده : IC	22

 

Nدر روزهای آتی در  مورد هریک توضیح داده می شود و پس از آن به نحوه نت موتور ها می پردازم .